Từ nhà máy thông minh đến năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt

Tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia năm 2026, ông Na Ki Hong, Tổng Giám đốc Samsung Việt Nam cho rằng đóng góp của các tập đoàn toàn cầu tại Việt Nam không thể chỉ được đo bằng quy mô nhà máy hay kim ngạch xuất khẩu.

Một câu hỏi quan trọng hơn là có bao nhiêu kỹ sư Việt Nam làm chủ công nghệ và bao nhiêu doanh nghiệp Việt đủ năng lực trở thành nhà cung ứng.

Theo Tổng Giám đốc Samsung Việt Nam, đây là bước chuyển từ “sản xuất tại Việt Nam” sang cùng nghiên cứu, cải tiến và tạo thêm giá trị tại Việt Nam.

91 doanh nghiệp tham gia chương trình nhà máy thông minh

Một trong những hướng được triển khai là nâng cao năng lực hấp thụ và đổi mới công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam thông qua các dự án tư vấn, cải tiến và đào tạo chuyên gia.

Theo thông tin được công bố, dự án tư vấn phát triển nhà máy thông minh do Samsung phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương triển khai đã đồng hành cùng 91 doanh nghiệp và đào tạo 201 chuyên gia Việt Nam.

Một trường hợp được dẫn chứng là doanh nghiệp nhựa tại Bắc Ninh từng tham gia chương trình. Sau khi kết nối dữ liệu về sản xuất, kho, chất lượng và thiết bị, tỷ lệ hoàn thành kế hoạch của doanh nghiệp tăng từ 80% lên 92%, trong khi tỷ lệ lỗi giảm từ 12% xuống 0,5%.

Đây là số liệu được Samsung công bố về kết quả tại doanh nghiệp tham gia chương trình.

Mô hình nhà máy thông minh không đơn thuần là đầu tư thêm máy móc tự động. Một trong những thay đổi quan trọng là khả năng thu thập, kết nối và sử dụng dữ liệu trong quản lý sản xuất.

Từ những giai đoạn đầu của chương trình, các doanh nghiệp tham gia đã được hướng dẫn thiết kế lại quy trình quản lý, xây dựng hệ thống thu thập và chia sẻ dữ liệu, quản trị KPI, sắp xếp kho bãi, giảm thời gian thao tác và tối ưu hóa hoạt động sản xuất.

Chuyển giao phải giúp doanh nghiệp tự vận hành

Theo ông Na Ki Hong, chuyển giao công nghệ thực chất phải hướng đến việc doanh nghiệp có thể tự vận hành, đo lường, cải tiến và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Điều này đặc biệt quan trọng khi Việt Nam đã trở thành cứ điểm sản xuất của nhiều tập đoàn công nghệ lớn, nhưng mục tiêu tiếp theo không chỉ là mở rộng quy mô gia công, lắp ráp mà phải nâng tỷ lệ giá trị được tạo ra và lưu giữ trong nền kinh tế.

Samsung cho biết đang tập trung vào hai trụ cột gồm phát triển nhân tài công nghệ và nâng cao năng lực hấp thụ, đổi mới công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam.

Cùng với chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, tập đoàn này triển khai đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực AI, Internet vạn vật, dữ liệu lớn và công nghệ bán dẫn. Từ năm 2012 đến nay, Samsung Việt Nam cho biết đã đầu tư lũy kế khoảng 180 tỷ đồng thông qua hợp tác với các trường đại học, học viện tại Việt Nam để hỗ trợ nghiên cứu, đào tạo nhân lực và cấp học bổng.

Với doanh nghiệp trong nước, vấn đề quan trọng sau mỗi chương trình hỗ trợ là công nghệ và phương thức quản trị mới có tiếp tục được duy trì khi chuyên gia rút đi hay không.

Khả năng tự vận hành hệ thống, sử dụng dữ liệu để ra quyết định, tiếp tục cải tiến quy trình và đáp ứng tiêu chuẩn của khách hàng mới chính là thước đo dài hạn của quá trình chuyển giao công nghệ.

Từ một nhà máy được “tư vấn thông minh” đến một doanh nghiệp thực sự làm chủ công nghệ vì vậy vẫn cần một quá trình tích lũy về con người, dữ liệu và năng lực quản trị.