Từng bước phát triển, tự chủ công nghệ đường sắt, tàu điện ngầm

Theo đó, từ sau Phiên họp thứ ba của Ban Chỉ đạo vào ngày 9/7/2025 đến nay, Thủ tướng Chính phủ và các Phó Thủ tướng Chính phủ đã chủ trì nhiều cuộc họp; ban hành gần 20 văn bản chỉ đạo các vấn đề liên quan các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt.

Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo giao 39 nhiệm vụ cho các Bộ, ngành và địa phương tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh thủ tục chuẩn bị đầu tư các dự án.

Đến nay, các cơ quan đã hoàn thành 16 nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu; đang tích cực, tập trung triển khai 10 nhiệm vụ là công việc chỉ đạo, điều hành thường xuyên; 8 nhiệm vụ chưa đáp ứng tiến độ nhưng thực tế cần thời gian vì liên quan đến các đối tác nước ngoài hoặc cần thời gian để thực hiện; 5 nhiệm vụ chưa đến hạn. Cụ thể:

Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đang được triển khai tích cực, sẽ hoàn thành lập, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi trong tháng 10/2025; bàn giao hồ sơ cắm cọc giải phóng mặt bằng các vị trí ga khởi công để hoàn thành giải phóng mặt bằng, kịp khởi công vào ngày 19/12/2025; hoàn thành lập, phê duyệt thiết kế kỹ thuật, lựa chọn nhà thầu thi công, tư vấn giám sát…

Tại dự án tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Móng Cái, các Bộ, ngành đang phối hợp chặt chẽ với phía Trung Quốc thực hiện các bước khảo sát, thiết kế, lập quy hoạch 2 tuyến đường sắt nêu trên.

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đến nay, các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã thành lập Ban chỉ đạo, giao chủ đầu tư, ban hành Kế hoạch triển khai, tổ chức kiểm đếm, rà soát nhu cầu tái định cư... Đặc biệt, có 12/15 địa phương đã tổ chức khởi công, khởi động khu Tái định cư ngày 19/8/2025.

Tại Hà Nội, đang triển khai thủ tục đầu tư 2 tuyến và đang triển khai thực hiện 2 tuyến đường sắt đô thị.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh đang tổ chức triển khai một số nhiệm vụ chuẩn bị dự án cho 7 tuyến đường sắt đô thị; thủ tục điều chỉnh Dự án tuyến số 2 Bến Thành - Tham Lương, phấn đấu khởi công cuối năm 2025…

Phát biểu ý kiến tại phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận nỗ lực của các Bộ, ngành, địa phương trong việc thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Đồng thời, đề nghị các Bộ ngành cần khẩn trương hoàn thành một số nhiệm vụ quan trọng như: Bộ Tài chính đẩy nhanh tiến độ đàm phán, ký hiệp định vay vốn Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; đề xuất phát hành trái phiếu Chính phủ để huy động vốn đầu tư đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; lập Đề án tái cơ cấu Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam.

Về yêu cầu, các công việc, nhiệm vụ chung thời gian tới, Thủ tướng nêu rõ, khối lượng, nhiệm vụ của Ban chỉ đạo là hết sức nặng nề, phức tạp, tiến độ gấp, đặc biệt là Bộ Xây dựng và các địa phương. Quá trình triển khai các dự án phải bảo đảm chất lượng, kỹ thuật, tiến độ, hiệu quả, khả thi. Thủ tướng nhấn mạnh, cách tiếp cận là chuyển giao công nghệ, từng bước phát triển, tự chủ công nghệ đường sắt, tàu điện ngầm, phát triển hệ sinh thái đường sắt.

Do vậy Thủ tướng yêu cầu các cơ quan tiếp tục huy động tối đa nguồn lực, nhất là cán bộ, công chức có trình độ, năng lực, trách nhiệm cao để bố trí nhiệm vụ chuyên trách triển khai các dự án, công trình, nhiệm vụ về đường sắt và cần rà soát có cơ chế, chính sách, đãi ngộ phù hợp.

Bên cạnh đó, Thủ tướng chỉ rõ, việc triển khai các dự án trên tinh thần "3 có" và "2 không", trong đó "3 có": Có lợi ích của Nhà nước, có lợi ích của người dân, có lợi ích của doanh nghiệp và "2 không": Không tham nhũng, tiêu cực, không để thất thoát, lãng phí tài sản, công sức, tiền bạc của Nhà nước, nhân dân.

Thủ tướng yêu cầu tiếp tục nêu cao tinh thần đoàn kết, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị, giữa Trung ương và địa phương, giữa chủ đầu tư và nhà thầu, tư vấn; tranh thủ sự ủng hộ, vào cuộc của nhân dân, nhất là trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư các dự án, đảm bảo cuộc sống của người dân ở nơi ở mới tốt hơn; đặc biệt lực lượng Công an, Quân đội vào cuộc giúp đỡ nhân dân giải phóng mặt bằng, tái định cư.