VCCI đề xuất rà soát toàn diện Luật Thương mại, cân nhắc phương án thu hẹp phạm vi điều chỉnh

Theo VCCI, Luật Thương mại được ban hành từ năm 2005 và gần như chưa có thay đổi đáng kể, trong khi nhiều nội dung cốt lõi đã được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự, Luật Đầu tư cùng các luật chuyên ngành khác. Điều này dẫn tới tình trạng chồng chéo, trùng lặp và làm giảm hiệu quả điều chỉnh thực tiễn.

VCCI cho biết các quy định liên quan đến hợp đồng, nguồn áp dụng pháp luật, thời hiệu khởi kiện hay điều chỉnh hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi hiện đã được quy định trong Bộ luật Dân sự. Trong khi đó, các nội dung về ngành nghề kinh doanh, điều kiện kinh doanh có sự giao thoa lớn với Luật Đầu tư.

Đáng chú ý, tổ chức đại diện cộng đồng doanh nghiệp nhận định nhiều danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh hoặc kinh doanh có điều kiện theo Luật Thương mại “hầu như không còn được sử dụng” do đã được thay thế bằng hệ thống ngành, nghề trong Luật Đầu tư.

Ngoài ra, nhiều hoạt động thương mại như quảng cáo, đấu giá tài sản hay khuyến mại hiện cũng đã được điều chỉnh trong các luật chuyên ngành khác, dẫn tới tình trạng “trùng lặp nhưng không thống nhất”.

“Việc tiếp tục duy trì Luật Thương mại như một đạo luật độc lập có nguy cơ gây chồng chéo pháp lý, gia tăng chi phí tuân thủ và làm giảm tính minh bạch của môi trường kinh doanh”, VCCI nêu quan điểm.

Không chỉ dừng ở vấn đề pháp lý, VCCI cho rằng một số quy định hiện hành còn tạo thêm rào cản cho doanh nghiệp. Với hoạt động khuyến mại, việc giới hạn các hình thức được phép thực hiện hoặc yêu cầu xin phép đối với hình thức ngoài danh mục bị đánh giá là làm giảm tính linh hoạt và phát sinh cơ chế “giấy phép con”.

Trong lĩnh vực giám định thương mại, các tiêu chuẩn đối với giám định viên cũng được cho là còn cứng nhắc, làm hạn chế nguồn cung dịch vụ và gia tăng chi phí cho doanh nghiệp.

Từ đó, VCCI đề xuất rà soát toàn diện Luật Thương mại, cân nhắc phương án thu hẹp phạm vi điều chỉnh hoặc tiến tới bãi bỏ luật này, đồng thời chuyển các nội dung cần thiết sang các luật liên quan.

Bên cạnh đó, VCCI cũng bày tỏ lo ngại về xu hướng mở rộng thêm nhiều luật chuyên ngành trong lĩnh vực công thương có thể khiến hệ thống pháp luật trở nên phức tạp hơn và phát sinh nguy cơ “luật chồng lên luật”.

Ngoài góp ý về cấu trúc pháp luật, VCCI đề xuất xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho một số lĩnh vực mới như hydrogen, thương mại số trong môi trường ảo (metaverse) và logistics tự động nhằm tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo và hoàn thiện chính sách phù hợp thực tiễn.