Việt Nam lên kế hoạch hình thành các trung tâm công nghiệp hàng hải trọng điểm
Chính phủ đặt mục tiêu phát triển các trung tâm công nghiệp hàng hải, cơ khí biển trọng điểm, gắn với hệ thống cảng biển, logistics và công nghiệp hỗ trợ, hướng tới nâng cao năng lực đóng tàu trong nước.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 2089/QĐ-TTg ngày 3/11/2026, ban hành kế hoạch triển khai kết luận về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.
Kế hoạch xác định 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp nhằm tháo gỡ những hạn chế về cơ chế, chính sách, nguồn vốn, công nghệ và thị trường, đồng thời phát huy năng lực hiện có của ngành đóng tàu, cơ khí biển và các lĩnh vực công nghiệp liên quan.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hàng hải và cơ khí biển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Phát triển các trung tâm công nghiệp hàng hải gắn với cảng biển, logistics
Theo kế hoạch, Việt Nam sẽ hình thành một số trung tâm và cụm liên kết công nghiệp hàng hải, cơ khí biển trọng điểm, dựa trên lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực và năng lực của doanh nghiệp.
Các trung tâm này được định hướng phát triển theo hướng chuyên môn hóa, có sự liên kết với hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa, dịch vụ logistics và các ngành công nghiệp hỗ trợ.
Việc lựa chọn địa điểm và tổ chức đầu tư phải bảo đảm khai thác hiệu quả nguồn lực, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, phân tán hoặc trùng lặp giữa các khu vực.
Bên cạnh các cơ sở đóng mới tàu biển, kế hoạch khuyến khích phát triển những trung tâm sửa chữa, hoán cải, tháo dỡ và tái chế phương tiện thủy theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
Các hoạt động này gắn với yêu cầu ứng dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế về an toàn, lao động và bảo vệ môi trường.
Để triển khai, các bộ, ngành và địa phương sẽ tăng cường phối hợp trong quy hoạch, đầu tư và quản lý, đồng thời thúc đẩy liên kết vùng trong phát triển công nghiệp hàng hải và đường thủy.
Nghiên cứu cơ chế vốn cho doanh nghiệp đóng tàu
Cùng với phát triển hạ tầng, Chính phủ định hướng hoàn thiện các cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh và bảo hiểm phù hợp với đặc thù của công nghiệp đóng tàu.
Đây là lĩnh vực có nhiều hợp đồng đóng mới, sửa chữa hoặc hoán cải phương tiện quy mô lớn, thời gian thực hiện dài, nhu cầu vốn cao và tiềm ẩn rủi ro trong quá trình triển khai.
Theo kế hoạch, các cơ quan chức năng sẽ nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trên nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng đối tượng và phù hợp với các cam kết quốc tế.
Việc hỗ trợ phải gắn với năng lực doanh nghiệp, hiệu quả dự án, khả năng hoàn trả vốn và mức độ đóng góp vào phát triển năng lực công nghiệp trong nước.
Nguồn lực đầu tư được định hướng huy động từ ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, tín dụng, thị trường vốn, hợp tác công tư và các nguồn hợp pháp khác.
Trong đó, ưu tiên các dự án có khả năng làm chủ công nghệ, nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước và thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Chính phủ cũng khuyến khích các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm xây dựng sản phẩm tài chính phù hợp với đặc thù ngành đóng tàu, trên cơ sở bảo đảm an toàn hoạt động và tuân thủ pháp luật.
Rà soát năng lực đóng tàu, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia
Một nhiệm vụ khác là đánh giá toàn diện năng lực công nghiệp hàng hải, từ thiết kế, đóng mới, sửa chữa, hoán cải phương tiện thủy đến cơ khí biển và công nghiệp hỗ trợ.
Hoạt động rà soát còn bao gồm hệ thống cơ sở sản xuất, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ, thiết bị, nhân lực, năng lực nghiên cứu, phát triển và hoạt động đăng kiểm.
Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng sẽ xây dựng bộ tiêu chí đánh giá thống nhất, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về công nghiệp hàng hải.
Dữ liệu thu thập sẽ phục vụ việc xác định những cơ sở sản xuất cần bảo toàn, nâng cấp, liên kết phát triển, chuyển đổi hoặc sắp xếp lại, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Bên cạnh đó, kế hoạch đặt ra nhiệm vụ thúc đẩy hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh lưỡng dụng.
Việc triển khai các nhiệm vụ này hướng tới xây dựng ngành công nghiệp hàng hải hiện đại, tăng năng lực tự chủ về công nghệ, nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và phát triển đồng bộ hệ sinh thái công nghiệp biển.