“Vua tôm” Minh Phú và chiến lược đi từ con giống đến bàn ăn toàn cầu

Từ một doanh nghiệp thành lập tại Cà Mau năm 1992, CTCP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (Mã: MPC) đã xây dựng vị thế lớn trong ngành tôm Việt Nam bằng chiến lược phát triển xuyên suốt chuỗi giá trị, từ sản xuất giống, nuôi trồng, chế biến đến xuất khẩu.

Hiện Minh Phú có ba nhà máy chế biến tại Cà Mau, Hậu Giang và Phú Yên, thuộc Top 100 công ty thủy sản toàn cầu và đưa sản phẩm tôm tới hơn 50 quốc gia.

Mạng lưới khách hàng của doanh nghiệp trải rộng tại Mỹ, Nhật Bản, Úc, New Zealand, châu Âu, Canada, Hàn Quốc, Trung Quốc... Trong đó, Mỹ là thị trường trọng điểm, chiếm gần 40% kim ngạch. Nhật Bản và EU giữ vai trò quan trọng nhờ mức giá bán cao và yêu cầu chất lượng khắt khe.

Khép kín chuỗi giá trị

Điểm khác biệt trong chiến lược của Minh Phú là không chỉ tập trung vào chế biến, xuất khẩu mà tham gia nhiều công đoạn của chuỗi tôm. Mô hình này giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và từng bước tối ưu chi phí.

Ở khâu cuối chuỗi, Minh Phú không chỉ xuất khẩu tôm nguyên liệu mà còn đẩy mạnh các sản phẩm giá trị gia tăng như tôm chế biến sẵn, tôm hấp, tôm tẩm bột. Sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại những hệ thống bán lẻ như Costco, Walmart tại Mỹ và Aeon tại Nhật Bản.

Đây cũng là hướng đi giúp Minh Phú hạn chế cạnh tranh trực diện với Ecuador và Ấn Độ ở phân khúc tôm nguyên liệu giá thấp.

Năm 2022, Minh Phú đạt doanh thu 14.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 800 tỷ đồng. Cùng năm, tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam đạt 4,3 tỷ USD, với Minh Phú chiếm tỷ trọng cao nhất.

Những kết quả gần đây tiếp tục cho thấy hiệu quả của chiến lược này. Theo Báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026 được cung cấp, doanh thu Minh Phú đạt hơn 5,7 nghìn tỷ đồng, gấp đôi cùng kỳ; lãi gộp đạt 709 tỷ đồng, gấp 2,8 lần và cao nhất kể từ năm 2022. Lợi nhuận đạt gần 208 tỷ đồng, mức cao thứ hai trong lịch sử doanh nghiệp.

Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, ông Lê Văn Quang, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Minh Phú, cho biết, 5 tháng đầu năm doanh nghiệp đạt 489,3 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. Kết quả tháng 6 cũng tương đối tích cực.

Điểm xuất phát vẫn là con giống

Nếu chế biến sâu là cách Minh Phú gia tăng giá trị ở cuối chuỗi, thì con giống và vùng nuôi lại quyết định sức cạnh tranh ở đầu vào.

Theo ông Lê Văn Quang, dịch bệnh, đặc biệt bệnh EHP trên tôm, là một trong những rủi ro lớn hiện nay. Vùng nuôi của Minh Phú vẫn còn lỗ trong năm nay, song mức lỗ đã giảm so với các năm trước. Doanh nghiệp cũng chuyển sang mua tôm theo giá thị trường thay vì hỗ trợ người nuôi quá mức như trước đây nhằm bảo đảm hiệu quả kinh doanh.

Minh Phú đang theo đuổi hướng chọn lọc những con tôm có khả năng kháng bệnh và thích nghi tốt với môi trường. Doanh nghiệp thử nghiệm trong các ao nuôi, lựa chọn những con sống sót tốt để làm nguồn tôm bố mẹ cho các thế hệ sau.

Theo lãnh đạo Minh Phú, quá trình này có thể mất 5-10 năm mới tạo ra kết quả rõ rệt. Dù vậy, đây được xem là hướng đi dài hạn để cải thiện năng lực cạnh tranh trước các quốc gia có chi phí nuôi thấp như Ecuador và Ấn Độ.

Song song với đó, Minh Phú phát triển công nghệ nuôi tôm sinh học MPBio theo hướng không sử dụng kháng sinh, hóa chất, giảm tiêu thụ điện, nước và bảo vệ môi trường. Theo thông tin doanh nghiệp cung cấp, công nghệ này giúp giảm 50% chi phí.

Mỗi năm Minh Phú bán khoảng 50.000 tấn tôm. Minh Phú và Bách Hóa Xanh đang hợp tác bán tôm với cùng tiêu chí là tôm sạch, giá hợp lý. Đây là một trong những hướng đưa sản phẩm từ chuỗi nuôi - chế biến của doanh nghiệp đến gần hơn với thị trường nội địa.

Hướng tới mức lợi nhuận cao nhất lịch sử

Theo kế hoạch được cổ đông thông qua, Minh Phú đặt mục tiêu doanh thu 19.892 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 1.059 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 974 tỷ đồng trong năm 2026. Nếu hoàn thành, đây sẽ là mức doanh thu và lợi nhuận cao nhất trong lịch sử hoạt động của doanh nghiệp.

Mục tiêu này được đặt trên nền tảng tiếp tục mở rộng sản phẩm chế biến sâu, kiểm soát chi phí và khai thác hệ thống khách hàng quốc tế. Minh Phú cũng đã dừng kế hoạch mở rộng sang cá rô phi để tập trung trở lại vào mặt hàng cốt lõi là tôm.

Ở thị trường nội địa, hoạt động bán hàng online vẫn được duy trì nhưng chưa phải động lực tăng trưởng chính do chi phí cao và khó cạnh tranh ở phân khúc tôm tươi giá rẻ. Doanh nghiệp tập trung nhiều hơn vào sản phẩm giá trị gia tăng phù hợp với năng lực chế biến.

Minh Phú cũng có định hướng quay lại HOSE khi kết quả kinh doanh ổn định hơn. Theo ông Quang, doanh nghiệp cần có lãi trở lại trong năm 2025 và tiếp tục duy trì kết quả tích cực trong năm 2026 để đáp ứng điều kiện niêm yết lại.

Về cổ tức, ĐHĐCĐ đã thông qua phương án chia cổ tức năm 2025 bằng tiền mặt với tỷ lệ tối đa 7,5%, tương đương 750 đồng/cổ phiếu. Với gần 400 triệu cổ phiếu đang lưu hành, số tiền chi trả tối đa khoảng 300 tỷ đồng. Đối với năm 2026, Minh Phú dự kiến dành 30-50% lợi nhuận sau trích lập các quỹ để chia cổ tức, tùy thuộc điều kiện tài chính và nhu cầu vốn.

Từ con giống đến bàn ăn toàn cầu, chiến lược của Minh Phú đang chuyển từ bài toán mở rộng quy mô sang kiểm soát hiệu quả từng mắt xích. Giống tôm phải tốt hơn, vùng nuôi phải kiểm soát dịch bệnh, nhà máy phải nâng năng suất, sản phẩm phải có giá trị gia tăng và thị trường phải được đa dạng hóa.

Trong cuộc cạnh tranh với những đối thủ có lợi thế về chi phí như Ecuador và Ấn Độ, đây sẽ là nền tảng quyết định khả năng giữ vị thế của “Vua tôm”. Với Minh Phú, mục tiêu không chỉ là bán được nhiều tôm hơn, mà là kiểm soát tốt hơn hành trình của con tôm từ lúc bắt đầu trong ao nuôi cho tới khi xuất hiện trên bàn ăn của người tiêu dùng toàn cầu.