Xuất khẩu 2026: Doanh nghiệp bắt buộc chuyển đổi số và đáp ứng tiêu chuẩn xanh
Tại Diễn đàn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu Việt Nam” mới đây, đại diện Bộ Công Thương nhận định, việc cạnh tranh dựa trên giá rẻ và sản lượng lớn hiện nay không còn hiệu quả. Để duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu năm 2026, doanh nghiệp Việt Nam bắt buộc phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ là chuyển đổi số và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn môi trường.
Chuyển dịch cơ cấu sang sản phẩm, tuân thủ các quy định môi trường
Theo số liệu từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) công bố tại diễn đàn, năm 2025 tiếp tục ghi nhận sự tăng trưởng của ngoại thương Việt Nam với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 930,05 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024.
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng cơ cấu hàng hóa xuất khẩu đang có sự thay đổi lớn. Thị trường thế giới hiện nay ưu tiên các sản phẩm chế biến sâu, có hàm lượng công nghệ cao thay vì các sản phẩm thô sơ. Do đó, yêu cầu đặt ra cho năm 2026 là phải tập trung nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm để đáp ứng nhu cầu khắt khe từ các thị trường lớn như EU, Mỹ.
Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận là các rào cản kỹ thuật mới liên quan đến phát triển bền vững. Các thị trường nhập khẩu chủ lực đang áp dụng chặt chẽ các quy định về môi trường, điển hình như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) hay Quy định chống phá rừng (EUDR) của Châu Âu.
Đại diện Bộ Công Thương khẳng định, việc áp dụng quy trình sản xuất xanh, giảm phát thải khí nhà kính hiện nay là quy định bắt buộc chứ không còn là sự lựa chọn của doanh nghiệp. Những đơn vị không cung cấp được chứng chỉ về nguồn gốc bền vững sẽ đối mặt với nguy cơ bị ngừng nhập khẩu hoặc chịu mức thuế rất cao, làm mất đi lợi thế cạnh tranh.
Hợp tác chuyển đổi số để mở rộng thị trường
Để giải quyết bài toán tiếp cận khách hàng quốc tế, việc ứng dụng thương mại điện tử xuyên biên giới được xác định là giải pháp quan trọng.
Trong khuôn khổ diễn đàn, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã công bố hợp tác với Alibaba.com để triển khai dự án "Gian hàng Quốc gia Việt Nam - Vietnam Pavilion" giai đoạn 2026-2027. Dự án này nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam chuyển đổi hình thức kinh doanh từ truyền thống sang xuất khẩu trực tuyến (B2B). Việc tham gia gian hàng quốc gia trên nền tảng số giúp sản phẩm Việt Nam tiếp cận trực tiếp với nhà mua hàng toàn cầu và giảm thiểu các chi phí trung gian.
Bên cạnh các yêu cầu về công nghệ và môi trường, các chuyên gia cũng khuyến nghị doanh nghiệp cần khai thác tối đa lợi ích từ 16 Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết, đặc biệt là các hiệp định thế hệ mới như CPTPP, EVFTA và RCEP.
Việc nắm vững quy tắc xuất xứ và chủ động điều chỉnh quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam giữ vững thị phần và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu trong năm 2026.